Gabinet Prywatny lekarza POZ

• Zastosowanie kwasu acetylosalicylowego w prewencji sercowo-naczyniowej | lek., mgr zdr. publ. Jan W. Pęksa
• Zmikronizowana diosmina – od właściwości po aktualne zastosowania | mgr farm. Mateusz Jabłoński 
• Kiedy lekarz może zalecić stosowanie żelaza u dzieci | dr n. med. Anna Citko
• Adaptogenne działanie ashwagandhy | dr n. farm. Agnieszka Zielińska   

Farmakoterapia

Zmikronizowana diosmina w leczeniu przewlekłej niewydolności żylnej

dr Paweł Siudem

Kwas acetylosalicylowy po ponad 100 latach od odkrycia

dr n. med. Anna Citko

10 korzyści dla pacjentów ze stosowania sitagliptyny i wildagliptyny

prof. zw. dr hab. med. Grzegorz Dzida

Leczenie bólu w gabinecie lekarza rodzinnego

dr n. med. Grzegorz Liczner

Profilaktyka

Suplementacja żelaza i kwasu foliowego u kobiet w ciąży

mgr farm. Mateusz Jabłoński

Roczny spis treści

Drodzy Czytelnicy „Gabinetu Prywatnego”!

Zgodnie z przewidywaniami nadejście wiosny połączyło się z odejściem SARS-CoV-2 – mam wrażenie, że przekonanie o pokonaniu pandemii ma obecnie większość Polaków. Wraz z pikującymi w dół statystykami dziennych zgonów i zajętych respiratorów, otwieraniem niedostępnych dotąd restauracji, pubów i dyskotek, w końcu widać światełko w tunelu. Kres pandemii COVID-19 wydaje się bliższy niż kiedykolwiek wcześniej. Rosnące szybko liczby osób zaszczepionych zdają się to potwierdzać. Zwróćmy jednak uwagę na fakty. Na koniec maja 2021 r. niecałe 18% polskiej populacji (ok. 6,8 mln osób) otrzymało szczepionkę przeciw SARS-CoV-2. Jeżeli spojrzymy na liczbę osób zaszczepionych tylko jedną dawką szczepionki, to rośnie ona do 35,1% (ok. 13,5 mln). Dodając osoby, które przechorowały COVID-19, a więc w sposób naturalny uzyskały odporność, możemy szacować obecnie liczbę odpornych na zakażenie wirusem SARS-CoV-2 w populacji na ok. 40-45%. Aby uzyskać odporność stadną, konieczne jest uodpornienie co najmniej 70% polskiej populacji.

Choć wydaje się, że jesteśmy na dobrej drodze, aby przed jesienią osiągnąć tę liczbę, z punktów szczepień coraz częściej dochodzą niepokojące informacje – zainteresowanie szczepieniami zaczyna maleć. Obserwując krzywą dziennych szczepień, widzimy, że od 13 maja 2021 r., kiedy dziennie szczepiło się ponad 300 000 osób, liczba ta zmniejszyła się o 30 000 szczepień na dzień pod koniec maja. Jesteśmy już w takim momencie, w którym szczepionki czekają na chętnych, a nie chętni na szczepionki. Ogólne poczucie braku zagrożenia wirusem i zbliżające się wakacje to tylko dwa z domniemanych czynników wpływających negatywnie na zainteresowanie szczepionkami. Dlatego tak ważne jest informowanie wszystkich o konieczności szczepień. Kampanie społeczne i loterie dla zaszczepionych mają wyjść naprzeciw temu niepokojącemu trendowi. Ponieważ wyniki wstępnych badań świadczą o skuteczności szczepionek względem nowych wariantów SARS-CoV-2, pozostaje namawiać nieprzekonanych do szczepień i krzewić wiedzę o konieczności uzyskania zbiorowej odporności.

Wiedzę na ten temat, i nie tylko, krzewimy w kolejnym numerze „Gabinetu Prywatnego”. Dr Jan W. Pęksa informuje m.in. o tym, jakie są przeciwwskazania do stosowania rosuwastatyny, dr Paulina Syska przekazuje, jakie objawy mogą sugerować pierwotnego raka surowiczego otrzewnej, a dr Oskar Puk wskazuje, po jakim okresie powinny ustąpić dolegliwości u chorego z rwą kulszową. Dr Grzegorz Chojnacki opisuje objawy bakteryjnego zapalenia pochwy, dr Marlena Janoska-Jaździk podaje zalety eszopiklonu w leczeniu bezsenności, zaś o różnicach między szczepionkami przeciw COVID-19 można przeczytać w wywiadzie z prof. Krzysztofem L. Krzystyniakiem.

  Miłej lektury!

dr n. med. Paweł Lewek

Drodzy Czytelnicy „Gabinetu Prywatnego”!

U progu IV fali zakażeń SARS-CoV-2 w Polsce zaszczepiono w pełni połowę obywateli. W Anglii jest to 65%, we Francji i we Włoszech 62%. Daleko nam do nacji przodujących w tej statystyce – Irlandia, Islandia i Dania wyszczepiły ponad 85% swojej populacji.

Według badań w słuszność szczepień powątpiewają osoby, które nie obawiają się ryzyka zakażeniem SARS-CoV-2, nie boją się przechorowania COVID-19, nie wierzą, że może powodować poważne objawy i powikłania lub nie mają przewlekłych chorób. Trudno przypuszczać, aby przeciwnicy szczepień w Polsce nie wiedzieli o powadze zakażenia SARS-CoV-2, skoro już od 1,5 roku media przedstawiały te dane w każdy możliwy sposób. Wydaje się, że Polaków przed szczepieniem powstrzymuje przede wszystkim przekonanie o nieskuteczności lub braku bezpieczeństwa stosowania szczepionki, związane z jej szybką produkcją i dopuszczeniem na rynek. Jeśli tak jest, receptą na lepszą wyszczepialność powinna być rzetelna informacja. Jednak przekazywane przez autorytety medyczne dane o prawidłowym dopuszczeniu szczepionek na rynek, czy wielomilionowej populacji zaszczepionych na całym świecie nie przekonują opornych. Kampanie informacyjne w telewizji również zdają się nie przynosić pożądanego skutku. Dlatego kolejne jesienno-zimowe miesiące 2021 r. znów będą niewiadomą. Czy obecna liczba zaszczepionych zapobiegnie lockdownowi? Czy transmisja wirusa wśród niezaszczepionych nie wygeneruje nowego, bardziej zjadliwego warianta? Odpowiedź poznamy wkrótce.

Choć wiemy coraz więcej o nowym koronawirusie, kolejne odkrycia rodzą dalsze pytania. Na przykład jedną z takich wątpliwości jest pytanie, z czego wynikają różnice w przechorowywaniu COVID-19 w zależności od płci. Wiemy, że liczba zachorowań jest podobna wśród mężczyzn i kobiet, jednak wśród tych pierwszych odnotowuje się wyższą śmiertelność. Panowie mają o 1,5-raza większą szansę bycia hospitalizowanym w przebiegu COVID-19 niż panie. Wykazano, że SARS-CoV-2 wiąże się z enzymem konwertującym angiotensynę 2 (ACE2) i w ten sposób wnika do komórek. ACE2 kodowany jest na chromosomie X, powinien w większej ilości występować u kobiet, paradoksalnie wykazano jednak, że ekspresja tego enzymu jest większa u mężczyzn, szczególnie w warunkach patologicznych. Stwierdzono również, że męski testosteron zwiększa ilość ACE2 w sercu i nerkach, zaś żeński estrogen zmniejsza jego ekspresję w tych organach. Różnice między płciami zatem są faktem, ale to w jaki sposób je wykorzystać w walce z wirusem, nadal pozostaje zagadką, podobnie jak wiele innych kwestii dotyczących nowego koronawirusa. Zamiast czekać na wyjaśnienie wątpliwości, przekonujmy do tego co pewne: zachęcajmy do szczepień przeciwko COVID-19.

Zachęcać na pewno nie muszę do zapoznania się z nowym numerem „Gabinetu Prywatnego”. Autorzy przygotowali w nim wnikliwe analizy wielu praktycznych tematów. Dr R. Dobosz informuje o tym, jaki lek jest złotym standardem w leczeniu łuszczycy u dzieci, dr J. Pęksa wyjaśnia, jak krok po kroku włączać leczenie u pacjenta z nadciśnieniem opornym, a tajniki standaryzacji wyciągu z dziurawca przedstawia dr P. Siudem. O charakterystyce benzodiazepin stosowanych w leczeniu zaburzeń lękowych przeczytamy w opracowaniu dra R. Madejka, zaś prof. K. Krzystyniak wyjaśni, po których szczepionkach przeciw COVID-19 istnieje ryzyko wystąpienia małopłytkowości. Polecam również rozmowę z prof. P. Rutkowskim wszystkim, którzy chcą wiedzieć, jakie mamy obecnie możliwości w terapii raka kolczystokomórkowego skóry.

Miłej lektury!
dr n. med. Paweł Lewek

„Medycyna jest rodzaju żeńskiego i jak każda kobieta lubi mody” – to stare medyczne porzekadło nie traci na znaczeniu. Przyjrzyjmy się na przykład bardzo popularnej w ciągu ostatnich lat witaminie D3. Liczne badania wskazują na jej możliwy potencjał leczniczy, od wielu dekad znany jest jej wpływ na gospodarkę wapniowo-fosforanową, a skoro u większości seniorów wykrywa się jej znaczne niedobory, wydaje się, że suplementacja powinna przynieść doskonały efekt, nie tylko w profilaktyce osteoporozy. Jak się jednak okazuje, tegoroczne badania wskazują na brak przekonujących dowodów na poparcie tezy jakoby cholekalcyferol przeciwdziałał rozwojowi chorób sercowo-naczyniowych, nowotworów i złamań. Nie stwierdzono, aby podawanie witaminy D3 seniorom wiązało się z wyższą gęstością kości, czy zmniejszeniem ryzyka upadków. Do niedawna polecana wszystkim w dużych ilościach witamina D3 powoli zaczyna dzielić losy innych „leków na całe zło”. Pamiętamy w swojej karierze zachwyt nad witaminami A, E, dehydroepiandrosteronem (DHEA). Czy podobny los czeka witaminę D3? Każda z tych modnych cząsteczek w końcu zeszła ze świecznika. Tak też powoli dzieje się z cholekalcyferolem, którego negatywne efekty zdrowotne coraz częściej są podkreślane. Mówi się o wzrastającym ryzyku kamicy nerkowej w przypadku przyjmowania preparatów z wapniem. Z kolei u osób zażywających dawki większe niż 4000 IU opisuje się niewydolność nerek i hiperkalcemie. Podczas gdy u nas zachwyt tą cząsteczką jest na fali wznoszącej, Kanadyjczycy wprowadzili konieczność wyboru wskazania, z powodu którego lekarz zleca badanie cholekalcyferolu, obserwując dzięki temu obniżenie o 90% liczby zleconych w tym celu badań. Pytanie, ile jeszcze takich modnych cząsteczek przed nami, nim nauczymy się, że na rzetelne dowody w medycynie trzeba poczekać. „Gabinet Prywatny” nie ulega modom. Nieustannie od 25 lat, rzetelnie i bez pośpiechu, dostarcza lekarzom wysokiej jakości informacji przydatnych w ich codziennej praktyce; nie inaczej jest i tym razem. W obecnym numerze dr Robert Kranc wyjaśnia, który z niesteroidowych leków przeciwzapalnych zmniejsza produkcję wolnych rodników przez neutrofile, dr Kamilla Blecharz-Klin analizuje wskazania do zastosowania koenzymu Q10 w kardiologii i kardiochirurgii, a stud. Katarzyna Pacholicka omawia, jakie zastosowania w zwłóknieniu wątroby ma rosiglitazon. Na okrasę wywiad z prof. Eugeniuszem Józefem Kucharzem, który wskazuje, kiedy w leczeniu choroby zwyrodnieniowej stawów stosujemy leki z grupy SYSADOA.

Miłej lektury!

dr n. med. Paweł Lewek

Drodzy Czytelnicy, 

Sezon wakacyjny w pełni, rozpoczęły się leniwe dni błogiego wypoczynku i jeszcze niedawno wydawało się, że w tym roku lato w opiece zdrowotnej minie niepostrzeżenie, a naprawdę gorąco zacznie się robić dopiero we wrześniu, gdy politycy wrócą z urlopów, a rezydenci zaczną ponownie walczyć o swoje.

Jednak w pierwszych dniach lipca pojawiła się informacja o potencjalnym zagrożeniu milionów europejskich pacjentów. Oto Europejska Agencja Leków, a za nią polski Główny Inspektorat Farmaceutyczny (GIF) wydali decyzję o wycofaniu z rynku produktów zawierających walsartan produkowany przez chińską firmę Zhejiang Huahai Pharmaceuticals. Producent doszukał się bowiem w substancji aktywnej obecności zanieczyszczenia w postaci rakotwórczego związku N-nitrozodimetyloaminy (NDMA), potencjalnie zagrażającego życiu i zdrowiu pacjentów. Prawdopodobnie związek pojawił się jako zanieczyszczenie z powodu zmiany przez producenta procesu technologicznego otrzymywania walsartanu. Decyzja GIF spowodowała natychmiastowe wstrzymanie sprzedaży 48 preparatów dostępnych na polskim rynku, które zawierają substancję chińskiego producenta. Znalazły się wśród nich zarówno leki produkowane przez polskie firmy, jak i globalne duże koncerny. Na szczęście część firm sprzedających leki z walsartanem zaopatrywała się w innych zakładach, m.in. w Indiach, co szybko podchwyciły ich działy marketingowe, promując u lekarzy swoje preparaty jako doskonały zamiennik dla „toksycznej” konkurencji.

Zaistniała sytuacja budzi wiele pytań. Jak wygląda nasze bezpieczeństwo w kontekście substancji sprowadzanych z odległych krajów? Jaki jest nadzór nad procesem produkcji w Chinach? Czy informacja o kraju pochodzenia substancji czynnej nie powinna być zamieszczana na opakowaniu leku, tak aby konsument mógł dokonać świadomego wyboru? Choć zanieczyszczenia walsartanu na rynku europejskim są analizowane i istnieje możliwość, że wstrzymane partie nie są szkodliwe, zaistniała sytuacja daje do myślenia, w jaki sposób odległa firma zza Wielkiego Muru może wpływać na zdrowie milionów Europejczyków.

Wraz z upalną sytuacją na polskim rynku farmaceutycznym światło dzienne ujrzał kolejny

– gorący numer „Gabinetu Prywatnego”, a w nim prof. W. Karnafel odpowiada na pytanie, czy metformina może chronić przed nowotworem. Dr R. Kranc wyjaśnia, czym tak naprawdę jest „opieka koordynowana”, dr J. Pęksa tłumaczy, czy zapalenie trzustki jest możliwym powikłaniem w trakcie stosowania inhibitorów ACE. Z kolei z artykułu mgr J. Ostrowskiej dowiecie się Państwo, jakie są podstawy prawne umożliwiające rozwój telemedycyny w Polsce, zaś prof. A. Szulc przekonuje, które leki przeciwpsychotyczne można wykorzystać w terapii zaburzeń snu.

Zachęcam do lektury!
dr n. med. Paweł Lewek

Zachęcam do lektury!
dr n. med. Paweł Lewek