Lek w Polsce

Wśród zanieczyszczeń i zatruć naszego środowiska naturalnego najsłabiej chyba zdajemy sobie sprawę z zanieczyszczenia świetlnego (light pollution), które jest wytworem nieprawidłowo funkcjonujących elementów naszej cywilizacji – powstaje ono głównie wskutek nieprawidłowej sieci oświetlenia zewnętrznego. Właśnie Wpływ zanieczyszczenia światłem na okołodobowy rytm snu i czuwania jest tematem naszego artykułu, naświetlający powyższy problem od strony medycznej. W poprzednich numerach wiele miejsca poświęciliśmy epidemii XXI w., czyli chorobom alergicznym, które szerzą się niczym wiatr po stepie, zwłaszcza wśród dzieci. Na szczęście mamy już coraz więcej leków o dużej skuteczności i małej toksyczności, którym poświęcony jest artykuł Praktyczne zastosowanie H1-blokerów w chorobach alergicznych u dzieci. Również choroby układu sercowo-naczyniowego są naszym rosnącym utrapieniem, stąd poszukiwania możliwości ich profilaktyki; jedną z dróg są Kwasy tłuszczowe (omega) we wspomaganiu prawidłowego funkcjonowania serca. Artykuł Żywienie po transplantacji wątroby lub nerki stanowi zbiór streszczeń wykładów poświęconych żywieniu chorych po transplantacji wątroby lub nerki, które zostały wygłoszone podczas konferencji I Warszawski Dzień Dietetyki Klinicznej „Dietetyka w transplantologii i nefrologii”. Wiadomości te stają się coraz bardziej przydatne także dla aptekarzy pracujących z chorymi. Zarówno lekarzy, jak i aptekarzy z pewnością zainteresuje materiał Dostępność leków refundowanych w 2017 r. Optymistycznym doniesieniem jest fakt, że przeprowadzone w roku 2017 zmiany wpłynęły na znaczne obniżenie ceny jednej określonej dziennej dawki (DDD) do wartości 0,89 PLN. Ważną zmianą dla pacjentów był spadek współpłatności do ceny leków z poziomu 30,12% w 2016 r. do 28,38% w 2017 r. W artykule Kamptotecyna (CAMPT) i jej pochodne. Właściwości farmakologiczne, biodostępność oraz potencjał zastosowania w farmakoterapii przedstawiony jest alkaloid izolowany z kory drzewa Camptotheca acuminata. Półsyntetyczne pochodne CAMPT: irynotekan i topotekan znajdują zastosowanie w mono- i politerapii wielu nowotworów złośliwych u ludzi; kolejne pochodne są w toku badań przedklinicznych i klinicznych. Artykuł Hipoglikemia – objawy, przyczyny, postępowanie oraz sposoby zapobiegania opisuje najczęstsze ostre powikłanie cukrzycy, mogące stanowić bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia i życia. Objawy hipoglikemii pojawiają się na ogół stopniowo, dzięki czemu chory w początkowej fazie niedocukrzenia jest w stanie sam podjąć odpowiednie czynności zaradcze, chociaż w przypadku cukrzycy niestabilnej konieczne jest noszenie przy sobie autowstrzykiwacza z glukagonem. Mistrzostwa świata w kopaniu skórzanego pęcherza organizowane przez FIFA – międzynarodową organizację o, delikatnie mówiąc, niezbyt jasnych celach działania i ciemnych powiązaniach, nie powinny znajdować się na naszych łamach, a jednak… W stałym felietonie „W oparach postępu” noszącym tytuł FIFA kontra „Lek bezpieczny oczami dziecka” porównałem Dawida do Goliata, a wnioski – zostawiam Państwu. Słowa św. Augustyna: Dopóki walczysz, jesteś zwycięzcą – są aktualne dzisiaj i zawsze. I oczywiście nie dotyczą tylko sportu, szanowni kopacze z orzełkiem na piersi.

Wojciech Łuszczyna, wluszczyna@medyk.com.pl

W obecnym numerze poświęcamy dużo miejsca dietetyce i niezbędnej suplementacji.

Dietetyka w nefrologii to materiał stanowiący zbiór streszczeń wykładów poświęconych problematyce dietetyki w chorobach nerek, które zostały wygłoszone podczas konferencji I Warszawski Dzień Dietetyki Klinicznej „Dietetyka w transplantologii i nefrologii”.

Choroby miąższowe nerek zazwyczaj zaczynają się podstępnie, nie dając wyraźnych objawów klinicznych; tym samym pacjenci trafiają do lekarza późno, w zaawansowanej fazie schorzenia. Tymczasem wystarczy wykonać kilka prostych badań przesiewowych, jak badanie ogólne moczu czy poziom mocznika i kreatyniny we krwi, aby uchwycić wczesny etap choroby. Leczeniu farmakologicznemu zawsze powinna towarzyszyć stosowna dieta, co jest tematem artykułu.

Dzieci są grupą szczególnie wrażliwą na błędy żywieniowe. Niedobory dietetyczne w dzieciństwie mogą uniemożliwić osiągnięcie uwarunkowanego genetycznie potencjału wzrostowego i poziomu inteligencji. Do prawidłowego rozwoju i funkcjonowania układu nerwowego dziecka niezbędna jest odpowiednia podaż w diecie kwasów omega-3 i omega-6, witamin z grupy B, jodu oraz cynku – czyli Składniki odżywcze niezbędne do prawidłowego rozwoju układu nerwowego dziecka.

Odrębnym problemem jest właściwa Suplementacja witamin i mikroelementów dla osób po 50. r.ż. Zdrowe nawyki żywieniowe wiążą się z poprawą zdrowia i jakości życia osób starszych. Chociaż urozmaicona dieta zawierająca pokarmy o dużej zawartości składników odżywczych może zaspokoić dzienne zapotrzebowanie na witaminy i mikroelementy, codzienne przyjmowanie suplementów opracowanych specjalnie dla osób po 50 roku życia jest niezbędne, aby uzupełnić wszelkie niedobory składników odżywczych. Częste niedobory składników mineralnych i witamin zgłaszane u osób starszych obejmują witaminę: A, C, E, witaminy z grupy B, kwas foliowy, żelazo, cynk czy miedź.

Odkryty w 1957 roku koenzym Q10 jest również zwany ubichinonem (“ubiquitous” w języku angielskim oznacza “wszechobecny”). Występuje w dwóch aktywnych postaciach – utlenionej, zwanej ubichinonem (pełni rolę odbiorcy elektronów) i zredukowanej, zwanej ubichinonem, który jest dawcą elektronów. W artykule przedstawiona jest jedna z wielu ról tego składnika wszystkich komórek i płynów ustrojowych, a mianowicie Koenzym Q10 w chorobach sercowo-naczyniowych.

Artykuł 5‑fluorouracyl – właściwości farmakologiczne oraz zastosowanie w terapii chorób nowotworowych i nienowotworowych prezentuje znany od dość dawna chemioterapeutyk onkologiczny, dotychczas mający zastosowanie głównie w leczeniu nowotworów jelita, ale, jak się Państwo dowiecie z artykułu, obecnie rozszerzają się wskazania do jego stosowania na całkiem nowe obszary terapii.

Papryka jest warzywem cenionym przez konsumentów ze względu na właściwości biologiczne i specyficzny, ostry smak owoców, których główną substancją czynną jest alkaloid Kapsaicyna – palący temat w farmacji. Ostatnio występuje coraz większe zainteresowanie kapsaicyną, ze względu na jej działanie farmakologiczne. Stosowana zewnętrznie wykazuje działanie drażniące skórę, wywołując pieczenie. Jest to wynikiem oddziaływania tego związku na receptory bólowe i termiczne, zaś stosowana per os w małych ilościach pobudza wydzielanie soków trawiennych i śluzu. W artykule znajdziecie Państwo inne zastosowania tego popularnego surowca ziołowego.

Felieton zamykający tradycyjnie numer „Leku w Polsce” - W oparach postępu ma tytuł Pytania z pozoru proste… Ma on odmienną formę od dotychczas pisanych przeze mnie materiałów, składa się bowiem z pytań kierowanych do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych – i odpowiedzi na te nieproste jednak pytania. Chociaż… (...) im więcej się wie, tym mniej się rozumie i tym więcej rodzi się nowych pytań. Norman Mailer – „Amerykańskie marzenie”.

Zgodnie z artykułem sześćdziesiątym ósmym Konstytucji każdemu obywatelowi przysługuje prawo do ochrony zdrowia, a obowiązkiem państwa jest zapewnienie równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Tak brzmi stosowny passus naszej Konstytucji. Mamy rok 2018; co też będzie się działo w ciągu najbliższych lat? To bodajże jedno z najbardziej wrażliwych i interesujących Polaków pytań, a właściwie – oczekiwanie na odpowiedzi. Dotychczasowe ekipy nie miały spójnej i czasowo określonej odpowiedzi, głosząc frazesy znane nam wszystkim od czasów wczesnego PRL-u. Jesteśmy już zniechęceni i zniecierpliwieni, bo kolejne, z wielkim zadęciem odtrąbione fanfary były jedynie pustosłowiem. W artykule Lek w Polsce, czyli gospodarka lekiem w naszym kraju w latach 2018-2022 została przedstawiona Polityka Lekowa Państwa – dokument strategiczny określający priorytety działań w zakresie gospodarowania lekami w Polsce. Dokument ten powstał na podstawie założeń Światowej Organizacji Zdrowia dotyczących tworzenia i wdrażania polityki lekowej z roku 2016. Zgodnie z wytycznymi wyznacza on średnio- i długoterminowe cele stawiane uczestnikom i decydentom rynku farmaceutycznego oraz identyfikuje główne narzędzia ich osiągnięcia; nakreśla działania rządu na 4 lata, z podkreśleniem konieczności jego aktualizacji po 2 latach. Niewątpliwie Polityka Lekowa Państwa to także Bezpieczeństwo farmakoterapii, w tym ocena działań niepożądanych leków i ich interakcji z innymi lekami, suplementami diety, żywnością, która musi być wyraźnie i zrozumiale przekazywana pracownikom służby zdrowia, a przez nich pacjentom. To nowy dział „Leku w Polsce”, który będzie poświęcony tym zagadnieniom; informacje będą pochodziły z Urzędu Rejestracji Produktów leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, ale sięgniemy także do danych międzynarodowych (głównie z Europejskiej Agencji Leków – EMA i amerykańskiego Urzędu ds. Żywności i Leków – FDA). Niestety, nowy dział wyjątkowo pochłonął mój felieton. Dalsze artykuły bieżącego numeru mają nadzieję przyciągnąć uwagę Czytelników tematyką kliniczną. Są to: Zastosowanie leków OTC i słabych opioidów w leczeniu bólu migrenowego; Przeziębienie – przyczyny, objawy i leczenie; Preparaty wody morskiej w infekcjach dróg oddechowych; Choroba hemoroidalna w opiece farmaceutycznej. Strategia leczenia migreny, jednej z najdawniej opisanych szczegółowo chorób wbrew pozorom jest bardzo trudna i zależy od doświadczenia lekarza prowadzącego oraz jego współpracy z pacjentem. Nie sprowadza się bowiem do łykania leków, ale także do zachowywania właściwego trybu i rytmu życia, co staje się coraz trudniejsze. Dwa artykuły poświęcone przeziębieniom – oczywiste w związku z nadchodzącym „sezonem” – przypominają pokrótce postępowanie z pacjentami przeziębionymi, lecz napisane są z nieco różnych punktów spojrzenia na chorobę, stąd postanowiliśmy wydrukować je w jednym numerze. Choroba hemoroidalna to też zmora naszych czasów, związana z nieprawidłowym odżywianiem i coraz dłuższym przebywaniem w pozycji siedzącej, a więc leczenie zależy w równym stopniu od pacjenta i lekarza. Ostropest plamisty (Silybum marianum) jest rośliną leczniczą, która tradycyjnie wykorzystywana była w chorobach wątroby. W obecnych czasach leki roślinne są standaryzowane na zawartość kompleksu flawonolignanów – sylimaryny. Zastosowanie medyczne potwierdza Farmakopea Polska XI, w której znajduje się monografia owoców ostropestu jako substancji roślinnej o właściwościach hepatoprotekcyjnych i regeneracyjnych. Jednak tradycja wskazuje również na zastosowanie ostropestu jako pokarmu, co uzasadnia stosowanie go jako suplementu diety. Stad tytuł artykułu Sylimaryna jako lek i suplement diety. Ostropest należy do gatunków ostu, z którym związane są liczne odniesienia kulturowe i historyczne. Ja przytoczę jedno, autorstwa Wincentego Kadłubka: Osłu lepiej smakuje oset niż sałata. Może być i dużo prawdy w tym aforyzmie…

Wojciech Łuszczyna

Lek w Polsce ISSN1231-028X

Lek w Polsce wydanie elektroniczne ISSN2353-8597

Lek w Polsce ISSN1231-028X

lekwpolsce.pl  wydanie elektroniczne ISSN2353-8597

Lek w Polsce ISSN1231-028X

lekwpolsce.pl  wydanie elektroniczne ISSN2353-8597

Lek w Polsce: wydanie elektroniczne ISSN2353-8597  Wydanie papierowe ISSN1231-028X

Portal www.lekwpolsce.pl 

Lek w Polsce: wydanie elektroniczne ISSN2353-8597  Wydanie papierowe ISSN1231-028X

Portal www.lekwpolsce.pl 

Lek w Polsce: wydanie elektroniczne ISSN2353-8597  Wydanie papierowe ISSN1231-028X

Portal www.lekwpolsce.pl 

Lek w Polsce: wydanie elektroniczne ISSN2353-8597  Wydanie papierowe ISSN1231-028X

Portal www.lekwpolsce.pl 

Lek w Polsce: wydanie elektroniczne ISSN2353-8597  Wydanie papierowe ISSN1231-028X

Portal www.lekwpolsce.pl 

Lek w Polsce: wydanie elektroniczne ISSN2353-8597  Wydanie papierowe ISSN1231-028X

Portal www.lekwpolsce.pl 

Lek w Polsce: wydanie elektroniczne ISSN2353-8597  Wydanie papierowe ISSN1231-028X

Portal www.lekwpolsce.pl 

Lek w Polsce: wydanie elektroniczne ISSN2353-8597  Wydanie papierowe ISSN1231-028X

Portal www.lekwpolsce.pl